ZLL:Over

Uit Zaakwoordenboek der Lage Landen
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Het Zaakwoordenboek der Lage Landen (ZLL) is een Nederlands zaakwoordenboek en woordenboek, opgericht 6 sprokkelmaand 2022 en geschreven in Erventrouwnederlands.

Onze arme taal

De eenentwintigste eeuw is een tijdperk waarin 'taal is in beweging' in de richting lijkt te gaan van het onbedachtzaam overnemen van uitheemse woorden. En één waarin de wens voor het munten van eigen woorden voor nieuwe begrippen niet meer vanzelfsprekend is (terwijl het leren van uitheemse woorden als gewoonlijk wordt beschouwd). Het is tevens een tijdperk waarin de spraakkunst wordt vereenvoudigd met als gevolg de teloorgang van hetgeen dat het Nederlands haar bekoring geeft, en waarin bepaalde taalverschijnselen worden omarmd zoals de onnodige beziging van 'zacht taalgebruik'.

Een begrijpelijk gevolg in onze vaardkundige verbonden wereld waarbij besmetting door andere talen haast onvermijdelijk is, maar een ongunstig gevolg voor een taal die feitelijk maar door weinig mensen ter wereld wordt gesproken en waarbij de voornoemde besmetting in onze tijd onze taal vaker lijkt te verarmen dan te verrijken.

Het behoud hiervan, onzer taal, al is het uiteindelijk wellicht enkel voor geschiedkundige doeleinden, is een streven waar het ZLL voor gaat. Er is immers geen enkele taal die de eeuwen ongewijzigd heeft overleefd, of zal overleven, maar de woorden onzer voorouders verdienen het om te overleven. Om dit punt duidelijk te maken, ter vergelijking, aanschouw bijvoorbeeld de Latijnse Wikipedia, volledig geschreven in wat velen toch zouden beschouwen als een dode taal.

Voor het Nederlands

Al was het ZLL geboren uit een vorm van ergernis, het is niet zozeer een tegengeluid maar poogt vooral een gedenkteken te zijn voor het Nederlands zoals het wellicht nooit meer zal worden gesproken noch geschreven. Een eerbetoon aan een taal die wellicht al in haar schemerjaren is beland. De fakkel van grootste werken als het Woordenboek der Nederlandsche Taal lijkt niet door een der woordenboekmakers vandaag den dag te zijn overgenomen, maar deze ongrijpbare fakkel moet vastgehouden en doorgegeven worden aan de volgende knieën.
Onze taal in haar schoonste vorm lijkt grotendeels aan te houden door de inzet van gedreven enkelingen die vrijwillig woordenlijsten samenstellen (insluitend het munten van nieuwvormingen), en het ZLL poogt ook in gewisse zin hun inzet te eren door deze ook hier te vertonen (zie ook het gedeelte 'Erkenning' onderaan deze bladzijde).

Waarom hier en niet daar?

In tegenstelling tot de taal die wordt gebezigd op de Nederlandse Wikipedia en veel andere Nederlandse websites vandaag den dag, richt het ZLL zich vooral op een mooiere uitvoering onzer taal, waarbij leenwoordgebruik weloverwogen en bedachtzaam wordt toegepast, en het terugbrengen van oude en/of vergeten woorden voorop staat. Het ZLL is dus nadrukkelijk niet een leenwoordvermijdend zaakwoordenboek – ook dit stuk staat immers vol met woorden van uitheemse oorsprong. Het ZLL zoekt liever een soort evenwicht tussen 'zuiverheid' (purisme) en woorden die klinken alsof deze ook thuis horen in een Nederlandse zin.

Om deze reden heb ik destijds de bewuste keuze gemaakt om niet deel te nemen aan het bijhouden en verfijnen van bijvoorbeeld de Nederlandse Wikipedia, waar dit erventrouwe (en wellicht stoffige of verouderde) taalgebruik waarschijnlijk niet zou worden gewaardeerd.
Veel der teksten hier zullen echter wel afkomstig zijn uit andere wiki-omgevingen, zoals de Nederlandse Wikipedia, maar dan met een dus iets erventrouwere insteek.

Alleenheerschappij, geen volksmacht

Alhoewel het ZLL lijkt op Wikipedia en ook draait op de MediaWiki-zachtewaar, is het geen wiki in de rechtstreekse betekenis des begrips. Mensen kunnen zich niet zomaar aanmelden voor het bewerken van bladzijden, en ook het naamloos bewerken hiervan is uitgeschakeld. Deels ter bescherming des inhouds, deels om duidelijk te maken dat dit geen volksmachtelijk verloop is. Net zoals andere (zaak)woordenboeken, zal ook deze onderhouden moeten worden en moeten beslissingen over aanpassingen en wijzigingen worden genomen door een mogelijk kleine groep gedreven enkelingen.
Het aanwerk is voor den komende tijd grotendeels een eenmansonderneming, maar mocht ik gelijkgezinden treffen die mijn kijk met vergelijkbare hartstocht delen wordt de ploeg mogelijk ooit uitgebreid.

Geschenk

Tot slot, het is mijn hoop dat het ZLL ooit in de toekomst een taalschatkist voor het Nederlands zou mogen worden. Een geschenk voor onze taal en voor alle belanghebbenden. Het ZLL zal nooit om geld vragen, nooit storende aanprijzingen plaatsen, nooit uw zelfsfeer schenden door uw gegevens te verspreiden of door te verkopen. Alle inhoud mag worden overgenomen en gedeeld worden (wél met het verzoek tot naamsvermelding, zie ook onze vergunning onder elke bladzijde), zelfs voor geldelijke doeleinden en ook zonder toestemming.
Het enige dat het ZLL hoopt te bereiken of waaraan het hoopt bij te dragen, is het voortbestaan des Nederlands in het tijdperk des wereldwebs. Weg is uiteindelijk weg, maar zolang er nog mensen zijn die, bijvoorbeeld, bedaren zeggen (naast het Franse kalmeren), weekeinde (naast het Engelse weekend), en bladzijde (naast het Latijnse pagina), dan zal er nooit een reden voor zonloosheid zijn.

Hoogachtend,
C. J. Righart
Oprichter & Beheerder



Erkenning

Het ZLL was niet zomaar ontstaan en zowel in grijpbare als ongrijpbare zin zijn er enkelingen betrokken geweest bij wat uiteindelijk tot dit zaakwoordenboek heeft geleid. Hen eren is een plicht en een voorrecht.

De Ploeg

Leden die werkzaam zijn voor het ZLL:

  • C. J. Righart, oprichter en beheerder.

Ereleden

  • A. Righart van Dunfield Editing, verfraaier van vele bewoordingen. Tevens mijn eeuwige rots in de branding, zowel op taalgebied als daarbuiten, het ZLL was er eenvoudigweg nooit geweest zonder haar steun.
  • A. G. van der Kammen, bijdrager aan onder andere de Algemene Woordenlijst en meedenker betreffende woordkeus van vele begrippen.
  • S. Pols, spraakkunstensmid en tevens diegene die bezielde om de steeds zeldzamere s-vorm te blijven bezigen.
  • S. Cornelis-van Ree, vroege bijdraagster van het ZLL, die met name op vormgevingsgebied veel betekende in de begintrappen van het destijds jonge zaakwoordenboek.

Bijzondere dank

  • O. van Renswoude en K. Nijsen van Taaldacht, een der beste bronnen als het gaat om taalbezieling. Veel hunner woorden zijn opgenomen op het ZLL.
  • F. Valkenburg en A. van Bruggen van De Bond Tegen Leenwoorden, evenals Taaldacht is de BTL een belangrijke bron voor veel der woorden die hier zijn opgenomen. De Algemene Woordenlijst van het ZLL is bezield door het BTL vertaalwoordenboek.
  • V. Waszink en L. van Eerten, taalkundigen en schrijfsters van onder andere het boek Kids, koffietjes & comfortzone, die mijn hartstocht voor het Nederlands verder aanwakkerden in het najaar van 2021.
  • N. van der Sijs, taalkundige, woordafleidkundige en samenstelster* van etymologiebank.nl, zonder wie er geen gewisheid zou zijn achter veel der wisselkeuzes die de Algemene Woordenlijst aanbiedt.
  • De naamloze vrijwilligers achter het WikiWoordenboek, wiens inzet een kern vormen van het ZLL.
  • Het Instituut voor de Nederlandse Taal als genootschap, voor het vrij beschikbaar stellen van onsterfelijke en onmisbare naslagwerken als het Woordenboek der Nederlandsche Taal en overige geschiedkundige woordenboeken. Zie ook hun Geïntegreerde Taalbank.

Beeldmerk

Het huidige beeldmerk van het ZLL was ontworpen door R. Meijer van Maak Reclame in 2022.



* Verwezen naar als 'samensteller' in de schrijfstukken van het ZLL op verzoek van de etymologiebank's eigen bronverwijzing-onderricht.